Waiting for the Barbarians


In 1980, the South-African writer J.M. Coetzee published his novel ‘Waiting for the Barbarians’. A story about a border town in an enormous empire. Officially, this border town functioned as the place where civilization stopped and where barbarism began. Beyond the gates of this town lived the barbarians. In reality however, the people in this town knew that the barbarians where peaceful beings which the town depended on. Weren’t it for the trade with the barbarians, the town wouldn’t have the necessary resources to sustain itself. Due to a misfortunate series of events, the empire decides to start a war with the barbarians. Although the army of the empire heavily outnumbers the strength of the barbarians, the war eventually starts to cause the decline of the empire because of its dependency on these barbarians.

A border determines what the inside is and what the outside is, but because a border ‘draws a line’ it also creates a relation of dependency: What is inside a border is inside because it isn’t outside, yet it does need this outside to claim a stable identity. The empire in Coetzee’s story needs the barbarians, not only to sustain itself economically, but also to think of itself as being civilized. We can see this phenomenon not only within literature but also within art. The framework of a famous artwork for example decides what should be considered as art and what should be considered as mere decoration or even as the museum wall. Of course, modern and contemporary art always plays with this frame. When an artist like Duchamp puts an urinal upside down in a gallery he automatically poses the questions: ‘what is art?’, ‘which boundaries are needed to define art?’, ‘are there boundaries needed to define art?’. This play with the boundary of what is included and what is excluded seems more relevant today than ever.

We live in the paradoxical situation that after the collapse of the long boundary which divided the world in two, the Iron Curtain, humanity has seen a rise in walls popping up all around the globe. While today’s economy seems more global and more interdependent than ever, people in Mexico, people in Palestine, even people at the borders of Europe are excluded because of a line which was drawn. The words and feelings that we use to separate people into different categories, the walls that we need to protect our sense of identity, the histories that haunt our prejudices on which we exclude people. These are all necessary topics to address if we want to understand these arbitrary lines in our landscape. So, although an upside-down urinal may have lost its originality, similar artistic gestures haven’t lost their relevance.

Waiting for the Messiah


Supposedly there are Jewish families who, when they have dinner, serve an additional plate on their table. This additional plate is for in case the Messiah decides to come to earth and happens to be hungry. In that case he or she can always eat with the Jewish family in question. There is a deeply emancipatory logic in this idea that if the Messiah comes, it will be in the guise of a stranger, a traveller so to speak.

If the Messiah comes, he or she will be able to discern right from wrong, good from bad and justice from injustice. In short, he or she will be able to tell what the truth is. The fact that you wait for the Messiah thus automatically means that you acknowledge that you don’t know what the truth is now, in the present. Yet, the fact that you believe that he or she might show up one day makes you responsible to never stop asking these questions: What is right? What is good? What is just?

This logic is present in radical emancipatory politics as well. Although most activists would consider themselves to atheistic to believe in the coming of the Messiah, it could still be argued that activists consider their struggles as struggles for a better future, a future where their struggles will finally be rewarded. But, just as there is no guarantee that the Messiah will come, it is important to take into account that this better future should never be considered as a promised future. Something which is promised to you is something which you have a right to. The idea that someone has a more privileged right to the future than someone else seems profoundly totalitarian to me.

Walter Benjamin, one of the most creative and influential figures within twentieth century Marxism, once claimed that if the Messiah comes, it will be a historian. He or she will be able to tell the stories of all the victims which are now simply forgotten because history is written by the victors. Whereas the future will always be an abstract concept, history is at least something which happened. Although there must be victims of capitalism, of state-power, of patriarchy, of racism, of injustice which will always remain forgotten, some of these victims will have left traces. Traces which will help us think about the questions: What is right? What is good? What is just? Traces which will help us realize that if present day struggles will be beaten, there might always be a future where someone will find our traces and remember these struggles as they where meant.

Yet, this will always be a future which might be, there is no guarantee that it will come. It could very well be that these struggles where fought completely in vain. As such, it’s better to look at the past and leave the future open than to fight for a future while forgetting your past. Just as the waiting for the Messiah should be considered as more messianistic than the actual coming of the Messiah.

On Scaffolds and Education


Some of the darkest pages in the history book of humankind are the ones in the chapter called ‘colonialism’. The systematic exploitation of both people and natural resources for domestic markets in the west showed the grimmest side of what people are capable of. Moreover, this chapter hasn’t ended. Both racism and the economic underdevelopment of a lot former colonies are still highly relevant issues today which deserve attention.

Yet, it’s always a bit difficult to write about these topics if you happen to be a well-educated, white, western, male. Who am I to represent the suffering of people which I haven’t experienced myself? A lot of these victims can’t speak for themselves because they are either dead or because they don’t have the same access to the physical infrastructure to make their voices heard in a politically relevant manner (write essays on a computer, appear on television without being reduced to a token minority, etcetera). So does the fact that they can’t speak represent their current predicament not better then someone who speaks for them?

The process of letting one’s utterances being counted as real speech as opposed to mere emotional background noise maybe the single most important definition of emancipation. The French revolutionary Olympe de Gouges was, therefore, spot on when she famously proclaimed that: “When a woman has the right to mount the scaffold. She must possess equally the right to mount the speaker’s platform.” Human beings who are needed as the scapegoats of systematic violence and exploitation should also have the right to make their voices heard. Yet, having the right to make you voice being heard and actually being capable of producing the speech which can resist systematic violence are two different things. The latter is something which not everybody is able to do.

Should we then speak for victims if they can’t speak for themselves? Preferably not. What Olympe de Gouges has in common with almost every other modern emancipatory figure, from Karl Marx to Rosa Luxemburg to Toussant Louverture, is that she received a comprehensive education based on the enlightenment values. A lot of these figures where even the first generation who received proper education, thus being able to see the difference between universal human rights and the actual living conditions their parents grew up in. Although a lot of products of western enlightenment are despicable, we shouldn’t throw the baby out with the bathwater. A proper education is, and always has been, one of the most important driving forces behind revolutionary action. So instead of speaking for people it’s better to share knowledge with them.

Al Carrer!


When you walk through some of the largest European cities you will notice that major monuments are connected by a single road. For example: in Amsterdam it’s possible to walk from the central station tot the Royal Palace by only using one street. The need for these big roads connecting important places originated in 19th century Paris. In 1853, emperor Napoleon the third appointed Georges-Eugene Haussmann as the city planner of Paris. By then, Paris had become one of the mayor industrial centres in the world. Although a city which became more modern by the day, the Paris city plan was still thoroughly medieval. Small and tortuous roads prevented Paris to organize itself efficiently according to the new industrial-capitalistic standards. When Haussmann was confronted with this problem, his solution was brute but simple. He simply demolished most of the medieval infrastructure by building big roads which connected the major monuments and which guaranteed quick transportation within the city.

It’s interesting to look from the perspective of revolutionary history to the Haussmann restructuring of Paris. Having been a  prominent side of revolutionary action before, one of the goals of the emperor and Haussmann was to make Paris less ‘revolution-friendly’. The demolishment of the small streets, which were perfect for creating barricades, should have taken care of this. Yet, the  Paris Commune, arguably the most radical leftist revolution the world has ever seen, happened in 1871; Only one year after Haussmann was relieved of his job and most of his restructuring had been realised. It turned out that although the erecting of barricades had become more difficult, it was now possible for the newly formed proletariat to march the streets in huge formations, maintaining the status of Paris as a side of revolutionary action.

There is an important lesson to be drawn from this history of 19th century Paris: Revolutionary action is able adept itself to new, even anti-revolutionary, forms of infrastructure. We can see this phenomenon today as well. Although completely capitalistic, digital infrastructure like Facebook and Twitter are used by contemporary protest movements to create networks of solidarity. Another example would be the empty buildings which lost their struggle within capitalistic competition and are now squatted by people who reclaim these sites for the community. Caution should be taken into account here though: Facebook tends to put its users in information loops which gives them only information which they ‘liked’ before. Thereby abandoning them to an isolated part of the internet with only like-minded people believing in their own truth. Squatting loses its support within a community much more easier then it gained by the hands of biased, mainstream media outlets. Although the streets can be reclaimed, it’s still up to us what we do with them.

De klimaatstrijd is de arbeidersstrijd


Op 9 april jongstleden kopte het NRC dat werknemers en werkgevers de klimaatwet afwijzen. Deze wet was opgesteld om de Nederlandse CO2-uitstoot beter te gaan reguleren. Hoewel de FNV later op haar eigen site dit statement aanzienlijk relativeerde (het bleek om enkele kanttekeningen te gaan), snijdt de tegenstelling tussen vakbonden en klimaatbeweging een interessante problematiek aan. De strijd tegen de opwarming van de aarde wordt vaak geassocieerd met stevig overheidsingrijpen, veel belastingen en dure maatregelen. Handelingen die nou niet bepaald het imago hebben dat ze veel werkgelegenheid creëren. Vandaag de dag is de relatie tussen de vakbonden en de klimaatbeweging dan ook niet eentje van rozengeur en maneschijn. Dit is eigenlijk best vreemd gezien het feit dat de eerste CO2 die op industriële wijze werd uitgestoot tegelijk gebeurde met de eerste arbeiders die systematisch werden onderdrukt. In 1782 patenteerde James Watt zijn stoommachine, hij gaf daarmee niet alleen het startschot voor de industriële revolutie in Groot-Brittannië, maar ook voor de arbeidersstrijd en, jawel, voor de opwarming van de aarde. Dat deze drie zaken: industrialisatie, arbeidersstrijd en de opwarming van de aarde, fundamenteel met elkaar verweven zijn, wordt duidelijk gemaakt in een recente publicatie van Andreas Malm, een onderzoeker aan de Lund universiteit in Zweden die gespecialiseerd is in de ecologische wetenschappen. Malm’s ‘Fossil Capital’ geeft een duidelijk historisch overzicht van hoe de uitbuiting van de planeet en de uitbuiting van de arbeider twee zijden van dezelfde medaille zijn. Willen we tot een betere verstandhouding tussen werknemer en klimaatactivist komen dan is het goed om dit werk erbij te pakken.


Het nuttige van de historische benadering van Malm is dat hij de aandacht vestigt op het feit dat zaken die we vandaag de dag voor lief nemen vaak veel jonger zijn dan dat ze op het eerste gezicht lijken. Onze hedendaagse verslaving aan fossiele energie is bijvoorbeeld nog niet eens 250 jaar oud, een fractie van de totale tijd die we als homo sapiens hier op aarde rondlopen. Wanneer we dit beseffen wordt het ook duidelijk hoe ongepast het eigenlijk is om het vandaag de dag over een energietransitie te hebben. Natuurlijk moeten we hoognodig op zon en wind overstappen, maar vanuit een breder historisch perspectief kunnen we het eigenlijk veel beter over een energierestauratie hebben. (Wind)molens waren er bijvoorbeeld al ver voordat de eerste stoommachine in werking trad en zullen er hopelijk nog lang zijn nadat de laatste kolencentrale sluit. Onze 250-jarige verslaving aan fossiele energie kan vanuit dit oogpunt dan ook beter begrepen worden als een domme, hebzuchtige vergissing die hopelijk van tijdelijke aard is. Hoe dom en hebzuchtig deze vergissing is, wordt onder andere duidelijk wanneer we de historische bronnen er op na slaan die laten zien waarom fabriekseigenaren in de 19de eeuw uiteindelijk de keuze maakten om hun fabrieken op kool te laten draaien in plaats van op een waterrad.


In de 19de eeuw was water namelijk de belangrijkste concurrent van kool. Veel mensen wachten vandaag de dag ongeduldig op het “omslagpunt” waarop duurzame energie goedkoper wordt dan fossiele energie. De concurrentiepositie in de 19e eeuw van water ten opzichte van kool was zo sterk dat dit omslagpunt nooit is bereikt. Voor een fabriekseigenaar die zijn waterrad in een rivier zet is water nagenoeg gratis. Er moest wel een vergunning worden gekocht en het gehele productieproces kostte natuurlijk wel geld, maar niettemin waren de kosten van het productieproces van een stoommachine veel hoger. In de jaren veertig van de 19e eeuw kostte een waterrad bijvoorbeeld 5 pond per pk terwijl een stoommachine 15 pond per pk kostte. Ook van betere technologische prestaties was geen sprake. Hoewel in 1838, het jaar dat kool de slag met water begon te winnen, in Engeland stoommachines meer paardenkracht produceerden dan waterraderen, waren in Schotland de waterraderen nog steeds oppermachtig. Daar produceerde een gemiddeld waterrad 37.4 pk, terwijl een gemiddelde stoommachine 29 pk produceerde. In 1844 produceerden bovendien zowel de beste stoommachine als het beste waterrad 300 pk. Dat kool betere technologische prestaties kon leveren dan water is dus ook niet waar.


Als kool niet goedkoper of beter was dan water, wat waren dan wel de redenen dat kool de concurrentieslag met water won in de 19e eeuw? Ten eerste lag dit aan het feit dat kool in productie-eenheden komt en water in een productie-stroom. Kolen kun je per stuk op een abstracte, vrije markt kopen terwijl water uit een stromende rivier komt die concreet door een bestaand landschap stroomt. Het nadeel hiervan is dat als je iets wilt produceren met behulp van een stromende rivier, dit niet kan zonder rekening te houden met andere mensen die ook iets willen produceren aan deze rivier. Hoewel rekening houden met andere mensen voor veel klimaatactivisten vandaag de dag als muziek in de oren klinkt, waren 19e-eeuwse fabriekseigenaren hier niet van gediend. Het is tenenkrommend om, met de kennis die we vandaag hebben, de citaten te lezen van kapitalisten die weigerden mee te betalen aan het onderhoud van een dam omdat ze vonden dat hun buurman-kapitalist meer profiteerde van dit onderhoud. Een ander nadeel van een productie-stroom is dat je met je productieproces rekening moet houden met de natuur. Voor een fabriekseigenaar is het niet te doen om zijn productie zo in te richten dat het rekening houdt met de tijden waarop er toevallig een stevige regenbui valt. Wat dat betreft is het handiger om kolen te kopen zodat de continuïteit van het productieproces niet in gevaar komt en op de markt het aanbod op een strakke wijze met de vraag in overeenstemming kan worden gebracht.


De andere belangrijke reden dat er in de 19de eeuw uiteindelijk voor kool werd gekozen en niet voor water heeft te maken met het verschil tussen de manier waarop de arbeidsprocessen van beide grondstoffen zich verhouden tot hun bredere sociale context. De 19de eeuw was een eeuw van massale arbeidersstrijd. Hoewel deze strijd doorgaans hevig onderdrukt werd, wisten arbeiders door goede organisatie af en toe klinkende overwinningen te halen, van hogere lonen tot gereguleerde werktijden. Dat kool uiteindelijk de slag met water won heeft alles te maken met deze arbeidersstrijd en de locaties waar hij werd gevoerd. Het blijkt namelijk dat de arbeiders van de fabrieken die werkten op waterraderen een veel betere machtspositie hadden ten opzichte van hun collega’s die met stoommachines werkten. Een kapitalist die een fabriek wilde beginnen met een waterrad was namelijk gedwongen om een locatie te kiezen aan een rivier buiten een stad. Zijn collega die liever met een stoommachine werkt hoeft qua locatie nergens rekening mee te houden, hij kan zijn fabriek gewoon in een stad neerzetten. Het verschil is dat arbeiders in een stad moeten concurreren met een enorme groep werklozen die hun werk maar al te graag overnemen voor een lager loon. Een probleem dat de arbeider op het platteland niet heeft, gezien de lage bevolkingsdichtheid. Een staking op het platteland heeft hierdoor veel meer kans van slagen omdat er geen andere mensen zijn die het werk eventueel ook zouden kunnen doen. Hier komt nog eens bij dat de relatie van een kapitalist met zijn arbeiders in een weverskolonie veel kapitaalintensiever is dan de relatie van een kapitalist met zijn arbeiders in een stad. In een weverskolonie moet de kapitalist ook investeren in de huisvesting van de arbeider en het schoolgebouw voor zijn kinderen, dit maakt uitbuiting wederom lastiger. Bovendien is het zo dat in de loop van de 19e eeuw een stedelijk proletariaat ontstond dat zich na een aantal generaties niet eens meer kon herinneren hoe een leven zonder uitbuiting eruit zag. Aldus ontstond de maatschappelijke status quo met zijn verslaving aan fossiele brandstof.


Net als in het Groot-Brittannië van de 19de eeuw, verplaatst CO2-uitstoot zich vandaag de dag nog steeds consequent naar de plekken op deze wereld waar arbeid het goedkoopst te realiseren valt. Dit geldt zowel voor het China van net na de millenniumwisseling als voor het hedendaagse India. Met deze informatie in het achterhoofd kunnen we zien hoezeer de solidariteit tussen arbeiders zoals die ooit door vakbonden kon worden georganiseerd van belang is voor het leefbaar houden van deze planeet. Het feit dat we in een geglobaliseerde wereld leven maakt deze uitdaging nog moeilijker dan dat hij vroeger was. Aan de andere kant maakt de analyse van Malm ook duidelijk dat als we de energietransitie wereldwijd willen doen laten slagen, we de manier waarop wij consumeren en produceren fundamenteel anders moeten gaan organiseren. De slogan: “system change not climate change!” zoals die steeds harder luidt op klimaatdemonstraties, laat wat dat betreft goed zien hoe bewust klimaatactivisten ervan zijn dat we met een alomvattend probleem te maken hebben. Een probleem dat bovendien niet kan worden opgelost zolang de samenhang tussen de arbeidersstrijd en klimaatstrijd niet wordt erkend.